🖥️ Користење програми за обработка на текст
Во текот на следните два часа ќе научиме како нашите идеи, мисли и училишни задачи да ги претвориме во уредни, дигитални документи. Ќе ја користиме програмата Microsoft Word, но правилата што ќе ги научиме важат за речиси сите програми за обработка на текст!
🕒 Запознавање со работната околина и тастатурата
1. Што се програми за обработка на текст?
Пред да почнеме, ајде да размислиме: Каде сè можеме да пишуваме текст на компјутерот?
Програмите за обработка на текст ни овозможуваат да внесуваме, уредуваме, зачувуваме и печатиме текст. Најпозната е Microsoft Office Word, но тука се и Google Docs, LibreOffice Writer, Notepad и други.
2. Работна околина на програмата и Документ
Кога ќе го отвориме MS Word, создаваме нов документ (бел лист на екранот).
Работната околина се состои од:
Лента со алатки (Ribbon): Овде се наоѓаат сите алатки поделени во јазичиња (Home, Insert, Design...).
Работна површина: Белиот простор каде што го пишуваме текстот.
Текстуален курсор/трепкач: Малата трепкачка линија (|) која ни покажува од каде ќе почне да се појавува текстот кога ќе почнеме да внесуваме од тастатурата.
3. Тастатура – Нашата врска со компјутерот
За да внесеме текст, ни треба тастатурата. Таа има неколку региони (делови):
Алфанумерички дел: Буквите, бројките (од 0 до 9) и интерпункциските знаци (ова е најголемиот дел).
Нумерички дел (често од десната страна): Наликува на дигитрон, служи за брзо внесување броеви.
Функциски типки (F1 до F12): За специјални наредби во програмите.
Навигациски типки: Стрелките кои ни помагаат да го движиме текстуалниот курсор низ текстот, како и типките Page Up, Page Down, Home, End.
Специјални типки: Enter (нов ред), Space (празно место), Backspace / Delete (бришење), Shift / Caps Lock (големи букви).
4. Јазична поддршка (Кирилица и Латиница)
Кога пишуваме, често треба да го смениме јазикот. Тоа се прави многу лесно преку кратенките на тастатурата:
Alt + Shift или Windows + Space
Така можеме да пишуваме на македонски јазик (МК - Кирилица) или на англиски (EN - Латиница).
💻 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 1:
Отворете нов Word документ. Променете го јазикот на Македонски (MK). Напишете го вашето име, презиме и омилениот предмет. Потоа, сменете на Англиски (EN) и напишете го истото на латиница. Истражете како се движи курсорот користејќи ги стрелките.
🕒 Уредување на текстот и зачувување (Форматирање)
Сега кога знаеме да внесеме текст, време е да го направиме да изгледа убаво!
Процесот на уредување и разубавување на текстот се нарекува форматирање.
Важно правило: Прво СЕЛЕКТИРАЈ, па УРЕДУВАЈ!
Компјутерот не знае кој збор сакате да го обоите. Затоа, мора да го селектирате (означите) со клик и влечење на левиот клик од глувчето преку текстот.
1. Големина, Боја и Стил на текст
Во јазичето Home, во делот Font, ги имаме следните алатки:
Стил:
B (Bold) – Задебелен текст
I (Italic) – Закосен текст
U (Underline) – Подвлечен текст
Големина: Бројчето (на пр. 11, 14, 20) кое го прави текстот помал или поголем.
Боја: Иконата со буквата А под која има линија во боја.
2. Порамнување на текстот
Текстот може да стои на различни места на страницата (дел Paragraph):
📄 Лево (Align Left) - стандардно.
📄 Центар (Center) - одлично за наслови!
📄 Десно (Align Right).
📄 Двострано (Justify) - правилни краеви и од лево и од десно (како во книгите).
3. Автоматско набројување (Bullets & Numbering)
Кога правиме списоци, користиме автоматско набројување:
Точки (Bullets): Кога редоследот не е важен (на пр. список за во продавница).
Броеви (Numbering): Кога редоследот е важен (на пр. чекори во рецепт).
4. Зачувување на документот (Save)
За да не го изгубиме нашиот труд, мора да го зачуваме документот.
Одиме во: File ➔ Save As ➔ Browse. Избираме локација (на пр. Desktop или вашата папка), му даваме име на документот и кликнуваме Save.
💻 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 2:
Напишете наслов: „Мојот компјутер“ (центриран, големина 18, сина боја, задебелен - Bold).
Преминете во нов ред (Enter). Напишете една реченица за тоа зошто ги сакате компјутерите (лево порамнување, црна боја, големина 14).
Во нов ред, направете листа (со броеви или точки) со 3 ваши омилени компјутерски игри или програми.
Зачувајте го документот во вашиот фолдер со име: Мој_Текст_Име.
🏆 Стандарди за оценување кои ги постигнавме:
✔️ Знаеме да посочиме програми за обработка на текст.
✔️ Ги научивме регионите на тастатурата и улогата на курсорот.
✔️ Успешно креираме, внесуваме и зачувуваме документ.
✔️ Знаеме да менуваме поддршка (кирилица/латиница).
✔️ Мајстори сме за форматирање: менуваме боја, стил, големина и порамнување.
✔️ Умееме да правиме автоматски листи (набројување).
Браво! Вашите документи сега изгледаат професионално. Се гледаме на следниот час! 🚀
