Monday, September 14, 2026

Компјутерски систем. Хардвер и софтвер. Влезни уреди. Излезни уреди

Компјутерски систем

Компјутерот е машина способна да работи автоматски, што значи да ги извршува потребните операции без учество на човекот. Но,човекот треба да ги обезбеди податоците и програмите според кои ќе работи компјутерот. Затоа секој компјутер мора да има машински дел -  хардвер (hardware) и програмски дел - софтвер (software).
Maшинскиот дел е се она што можеш да го видиш или да го допреш. А програмскиот дел се сите програми во компјутерот.




Машинскиот дел го сочинуваат сите физички единици што можеме да ги допреме и видиме.
  • Процесор -дел кој обработува податоци во кој се извршуваат програмски инструкции и операции.
  • Внатрешна меморија-дел во кој се чуваат податоците и програмите додека работи компјутерот.
  • Влезни единици-делови со кои внесуваме податоци и даваме наредби (тастатура,глувче,скенер)
  • Излезни единици-делови за прикажување  на податоци (монитор,печатач...)
  • Надворешни мемории - делови каде што се чуваат податоците  кога не работи компјутерот (хард диск, CD, USB/флеш меморија)


 Влезни и Излезни уреди
Човекот ја врши комуникацијата со персоналниот компјутер преку посебни уреди т.н. влезни единици и излезни единици. Преку влезните единици на персоналниот компјутер му се задаваат команди, се внесуваат податоците. Задачата на влезните единици е применетите команди и податоците во аналогна форма ( облик на број, текст, звук или слика), да ги преведе во низа електрични импулси што централната единица можа да ги препознае и да ги смести во меморијата како битови (нули и единици).

Влезни уреди се:
-Тастатура
-Глувче
-Скенер
-Микрофон

Тастатура
-Тастатурата има повеќе од 100 копчиња за внесување на податоци во компјутерот преку типкање. Постојат различни видови на тастатури според изгледот, распореденоста на копчињата, начинот на поврзување со компјутерот, материјалот од кој се направени и друго.







Глувче
-Глувче е уред за покажување, бришење, преместување, избирање и друго. 



Скенер
-Скенер е уред за внесување на графички податоци.
Според површината скенерот може да биде:
-деск скенер ( за голема површина)
-рачен скенер (за мала површина)
Микрофон
-Микрофон е уред за внесување на звук во компјутерот.
Излезни уреди се:
-Монитор
-Звучници

-Слушалки
-Печатар

Монитор
-Монитор е излезен уред кој покажува слика и текст.

Резолуција на екранот е бројот на точки (пиксели) вертикално и хоризонтално со кои е исцртана сликата.
Големината на екранот се мери дијагонално и се изразува во единица мерка инч  (1’’=2.54 см)

Звучници
-Звучниците се уреди за пренос на звукот податоци до компјутерот. Освен звучници имаме и слушалки.
Печатар
 -Печатар е уред за прикажување на податоци од компјутерот на хартија или фолија.
Видови на печатари:
-Инкџет (прскаат под притисок мастило на хартија)
-Ласерски (ласерски сноп ја пече нанесената боја од тонерот на хартијата).



Tuesday, September 1, 2026

Тема1: Информатика и компјутери

 Основни поими од информатиката


Здраво шестоодделенци! 👋

Добредојдовте во светот на Информатиката!

Денес започнуваме со првата многу возбудлива тема: Информатика и компјутери.

Што е податок, а што информација? 🚀💻


Дали некогаш сте се запрашале како компјутерите нè разбираат? Како знаат што сакаме да направиме кога играме игра или кога пребаруваме на интернет? Сè започнува со три основни поими кои денес ќе ги научиме: информатика, податок и информација.

Подготвени? Ајде да нурнеме во дигиталниот свет! 🤿

1. Што е Информатика? 🤔

Зборот ИНФОРМАТИКА е настанат од спојување на два други збора:
ИНФОРМАција + автомаТИКА (автоматско решавање) = ИНФОРМАТИКА

✍️ 

Информатиката ни помага да го користиме компјутерот како алатка за учење, забава, комуникација и решавање на проблеми.

Информатика е наука која го проучува собирањето, чувањето, обработката и пренесувањто на податоците и информациите со помош на компјутери.


2. Што е Податок? 🧩

Замислете дека имате кутија полна со измешани делови од сложувалка. Секој дел сам за себе не ви покажува никаква слика. Токму тоа е податокот.

Податок е обичен факт, бројка, буква, збор или симбол кој сам по себе нема некое посебно значење.

Примери за податоци:

  • Бројот: 12

  • Зборот: Марија

  • Бојата: Црвено

  • Бројот: 39

Ако некој само ви каже „12“, вие ќе прашате: „Што 12? 12 јаболка? 12 часот? 12 години?“. Значи, податокот сам не ни кажува многу.






3. Што е Информација? 💡

Кога ќе ги земеме тие измешани делови од сложувалката (податоците), ќе ги разместиме и ќе ги споиме – добиваме јасна слика! Таа слика е информацијата.

Информација е обработен податок кој има смисла, значење и ни помага да донесеме некоја одлука или да дознаеме нешто ново.

Ајде да ги претвориме податоците од претходно во информации:




⚙️ Златното правило во информатиката!

Запомнете го овој едноставен пат:
ПОДАТОК ➡️ ОБРАБОТКА (размислување/компјутер) ➡️ ИНФОРМАЦИЈА

Компјутерите се машини кои се „хранат“ со податоци, многу брзо ги обработуваат и на екранот ни даваат корисни информации!


🧠 ВРЕМЕ ЗА ВЕЖБИ И АКТИВНОСТИ!

Ајде да провериме колку внимателно слушавте и читавте! (Овие вежби решете ги во вашите тетратки).

Вежба 1: Детектив за податоци и информации 🕵️‍♂️
Во следните реченици, одреди што е ПОДАТОК, а што ИНФОРМАЦИЈА. 

(Напиши П за податок, И за информација):

  1. Скопје _____

  2. Главен град на нашата држава е Скопје. _____

  3. 45 _____

  4. Автобусот со број 45 оди кон моето маало. _____

  5. Сончево _____

Вежба 2: Објасни со свои зборови! 🗣️
Замисли дека треба да му објасниш на твојот помал брат/сестра или на баба ти/дедо ти:

  • Што е тоа Информатика?

  • Која е разликата помеѓу податок и информација?
    (Напиши го твоето објаснување во тетратката во 3-4 реченици. Биди креативен/на!)

Вежба 3: Предизвик во коментари! 👇
Смисли твој сопствен пример! Напиши еден податок, и потоа претвори го во информација.
Пример: Податок: 5. Информација: Јас добив 5 по математика!
Остави го твојот пример во коментарите под овој блог-пост или запиши го во твојата тетратка!

Читаме на следниот час! 💻👩‍🏫👨‍🏫