Во денешната лекција ќе научиме како нашите текстуални документи да ги направиме поинтересни и поубави. Чистиот текст понекогаш може да биде здодевен, но со додавање на вистинската слика, документот веднаш добива нов изглед!

Денес ќе работиме во програмата Microsoft Word. Пред да научиме како да вметнуваме слики, ајде да ги загрееме прстите со една кратка вежба за внесување и уредување текст.

💻 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 1: Подготовка на текстот

Отворете нов празен документ во Word и следете ги следните чекори:

Напишете наслов: „Мојот компјутер“ (порамнет на средина - Centered, големина 18, сина боја, задебелен - Bold).

Преминете во нов ред (со притискање на копчето Enter). Напишете една реченица за тоа зошто ги сакате компјутерите (лево порамнување - Align Left, црна боја, големина 14).

Во нов ред, направете листа (со броеви или точки - Bullets/Numbering) со 3 ваши омилени компјутерски игри или програми.

Зачувајте го документот во вашиот фолдер со име: Мој_Текст_Име (на пр. Мој_Текст_Марко).

👨‍🏫 ИНСТРУКЦИИ: Како да вметнеме слика во нашиот документ?

Текстот е готов, но му фали нешто, нели? Му фали слика! Еве како да вметнеме слика од компјутер под вашиот текст. Постојат два главни начини:

📌 Варијанта А: Вметнување слика преземена од Интернет

Ова е најчестиот начин. Прво ја наоѓаме сликата, ја зачувуваме, а потоа ја ставаме во текстот.

Отворете Интернет прелистувач (Google Chrome, Edge, Mozilla) и во Google Images побарајте слика со клучни зборови (на пр. Computer или Компјутер).

Зачувајте ја сликата: Кликнете со десен клик на сликата што ви се допаѓа и изберете Save image as... (Зачувај ја сликата како...). Зачувајте ја во вашиот фолдер или на Desktop.

Внесете ја во Word: Вратете се во вашиот Word документ. Кликнете со глувчето под вашата листа со игри.

Одете во менито Insert (Вметни), кликнете на Pictures (Слики) -> This Device (Овој уред). Пронајдете ја сликата што ја спуштивте и кликнете Insert.

📌 Варијанта Б: Вметнување слика преку ClipArt / Online Pictures

Доколку не сакате да пребарувате надвор од Word, програмата има своја галерија на слики! (Забелешка: Во постарите верзии на Word ова се вика ClipArt, а во поновите Online Pictures).

Кликнете под вашиот текст.

Одете во менито Insert (Вметни) и одберете Online Pictures (или ClipArt).

Ќе ви се отвори прозорец со поле за пребарување. Напишете што барате (на пр. Computer) и притиснете Enter.

Кликнете на сликата што ви се допаѓа и притиснете Insert.

🛠️ ВАЖНО: Како да ја уредиме сликата? (Уредување на слика)

Откако ќе ја вметнете сликата, таа можеби ќе биде преголема или нема да можете да ја поместувате.

За промена на големината: Фатете ја сликата за едно од аголните крукчиња и влечете навнатре за да ја намалите.

За слободно движење: Кликнете на сликата, одете во менито Picture Format (Формат на слика), кликнете на Wrap Text (Прекршување на текст) и одберете Square (Квадрат) или Tight (Тесно). Сега можете да ја влечете сликата каде сакате низ документот!

🚀 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 2: „Моето омилено животно“

Сега кога научивте како се внесува текст, како се форматира и како се вметнува и уредува слика, време е да ја покажете вашата креативност сосема самостојно!

Вашата задача:

Отворете нов празен Word документ (File -> New).

Напишете наслов: „Моето омилено животно“ (Направете го насловот на средина, со големина 20, црвена боја и закосен - Italic).

Во нов ред, напишете краток пасус (3-4 реченици) во кој ќе опишете кое е вашето омилено животно, како изгледа и зошто го сакате (текстот нека биде црн, големина 12, порамнет од двете страни - Justify).

Самостојно пронајдете слика од тоа животно (користејќи ја Варијанта А или Варијанта Б) и вметнете ја во документот.

Намалете ја сликата за да изгледа убаво во однос на текстот и поставете ја опцијата Wrap Text (Square) за да ја наместите на десната или левата страна од текстот.

Зачувајте го документот со име: Омилено_Животно_Име и повикајте го наставникот да го прегледа вашето ремек-дело! 🎨

Среќна работа! ⌨️🖱️

🖥️ Користење програми за обработка на текст

Во текот на следните два часа ќе научиме како нашите идеи, мисли и училишни задачи да ги претвориме во уредни, дигитални документи. Ќе ја користиме програмата Microsoft Word, но правилата што ќе ги научиме важат за речиси сите програми за обработка на текст!

🕒 Запознавање со работната околина и тастатурата

1. Што се програми за обработка на текст?

Пред да почнеме, ајде да размислиме: Каде сè можеме да пишуваме текст на компјутерот?
Програмите за обработка на текст ни овозможуваат да внесуваме, уредуваме, зачувуваме и печатиме текст. Најпозната е Microsoft Office Word, но тука се и Google Docs, LibreOffice Writer, Notepad и други.

2. Работна околина на програмата и Документ

Кога ќе го отвориме MS Word, создаваме нов документ (бел лист на екранот).
Работната околина се состои од:

Лента со алатки (Ribbon): Овде се наоѓаат сите алатки поделени во јазичиња (Home, Insert, Design...).

Работна површина: Белиот простор каде што го пишуваме текстот.

Текстуален курсор/трепкач: Малата трепкачка линија (|) која ни покажува од каде ќе почне да се појавува текстот кога ќе почнеме да внесуваме од тастатурата.

3. Тастатура – Нашата врска со компјутерот

За да внесеме текст, ни треба тастатурата. Таа има неколку региони (делови):

Алфанумерички дел: Буквите, бројките (од 0 до 9) и интерпункциските знаци (ова е најголемиот дел).

Нумерички дел (често од десната страна): Наликува на дигитрон, служи за брзо внесување броеви.

Функциски типки (F1 до F12): За специјални наредби во програмите.

Навигациски типки: Стрелките кои ни помагаат да го движиме текстуалниот курсор низ текстот, како и типките Page Up, Page Down, Home, End.

Специјални типки: Enter (нов ред), Space (празно место), Backspace / Delete (бришење), Shift / Caps Lock (големи букви).

4. Јазична поддршка (Кирилица и Латиница)

Кога пишуваме, често треба да го смениме јазикот. Тоа се прави многу лесно преку кратенките на тастатурата:

Alt + Shift или Windows + Space

Така можеме да пишуваме на македонски јазик (МК - Кирилица) или на англиски (EN - Латиница).

💻 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 1:

Отворете нов Word документ. Променете го јазикот на Македонски (MK). Напишете го вашето име, презиме и омилениот предмет. Потоа, сменете на Англиски (EN) и напишете го истото на латиница. Истражете како се движи курсорот користејќи ги стрелките.

🕒 Уредување на текстот и зачувување (Форматирање)

Сега кога знаеме да внесеме текст, време е да го направиме да изгледа убаво!

Процесот на уредување и разубавување на текстот се нарекува форматирање.

Важно правило: Прво СЕЛЕКТИРАЈ, па УРЕДУВАЈ!

Компјутерот не знае кој збор сакате да го обоите. Затоа, мора да го селектирате (означите) со клик и влечење на левиот клик од глувчето преку текстот.

1. Големина, Боја и Стил на текст

Во јазичето Home, во делот Font, ги имаме следните алатки:

Стил:

B (Bold) – Задебелен текст

I (Italic) – Закосен текст

U (Underline) – Подвлечен текст

Големина: Бројчето (на пр. 11, 14, 20) кое го прави текстот помал или поголем.

Боја: Иконата со буквата А под која има линија во боја.

2. Порамнување на текстот

Текстот може да стои на различни места на страницата (дел Paragraph):

📄 Лево (Align Left) - стандардно.

📄 Центар (Center) - одлично за наслови!

📄 Десно (Align Right).

📄 Двострано (Justify) - правилни краеви и од лево и од десно (како во книгите).

3. Автоматско набројување (Bullets & Numbering)

Кога правиме списоци, користиме автоматско набројување:

Точки (Bullets): Кога редоследот не е важен (на пр. список за во продавница).

Броеви (Numbering): Кога редоследот е важен (на пр. чекори во рецепт).

4. Зачувување на документот (Save)

За да не го изгубиме нашиот труд, мора да го зачуваме документот.
Одиме во: File ➔ Save As ➔ Browse. Избираме локација (на пр. Desktop или вашата папка), му даваме име на документот и кликнуваме Save.

💻 ПРАКТИЧНА ВЕЖБА 2:

Напишете наслов: „Мојот компјутер“ (центриран, големина 18, сина боја, задебелен - Bold).
Преминете во нов ред (Enter). Напишете една реченица за тоа зошто ги сакате компјутерите (лево порамнување, црна боја, големина 14).
Во нов ред, направете листа (со броеви или точки) со 3 ваши омилени компјутерски игри или програми.
Зачувајте го документот во вашиот фолдер со име: Мој_Текст_Име.

🏆 Стандарди за оценување кои ги постигнавме:
✔️ Знаеме да посочиме програми за обработка на текст.
✔️ Ги научивме регионите на тастатурата и улогата на курсорот.
✔️ Успешно креираме, внесуваме и зачувуваме документ.
✔️ Знаеме да менуваме поддршка (кирилица/латиница).
✔️ Мајстори сме за форматирање: менуваме боја, стил, големина и порамнување.
✔️ Умееме да правиме автоматски листи (набројување).

Браво! Вашите документи сега изгледаат професионално. Се гледаме на следниот час! 🚀

Техничко образование и информатика VI одделение

Sunday, November 8, 2026

🖼️ Вметнување слики во документ

🧠 Брз квиз: Основи на уредување текст

1. Која кратенка на тастатурата ја користиме за да го смениме јазикот (на пр. од латиница во кирилица)?

2. Кое е „златното правило“ пред да почнете да го боите или зголемувате текстот?

3. Што ќе се случи со текстот ако кликнете на алатката означена со буквата B (Bold)?

4. Кое порамнување (Alignment) е најсоодветно да се користи кога пишуваме НАСЛОВ?

5. Пишувате рецепт за торта и чекорите мора да се следат по точен редослед. Која алатка ќе ја искористите?

6. Го завршивте документот и сакате да го зачувате. Каде ќе кликнете?